قرارداد ها

 

چکیده

در این مقاله قرارداد کار تعریف شده و ویژگی‌های آن مشخصمی‌شوند. سپس انواع قرارداد کار (کارمزدی، مزدساعتی و کارمزد ساعتی) تشریحمی‌گردند.

 

1- تعریف قرارداد کار

قرارداد کارعبارت است از قراردادی کتبی یا شفاهی کهبه موجب آن کارگر در قبال دریافت حق‌السعی کاری رابرای مدت موقت یا مدت غیرموقتبرای کارفرما انجام می‌دهد. در کارهایی که طبیعت آنها جنبه مستمر دارد درصورتی کهمدتی درقرارداد ذکرنشود، قرارداد دائمی تلقی می‌شود، شروط مذکوردر قرارداد کار و یاتغییرات بعدی آن در صورتی نافذ خواهد بود که برای کارگر مزایایی کمتر از امتیازاتمقرر درقانون کار منظور ننماید.

 

2- ویژگی‌های قرارداد کار

برای صحت قرارداد کار در زمان انعقادقرارداد رعایتشرایط ذیل الزامی است:

 

مشروعیت مورد قرارداد

معین بودن موضوع قرارداد

عدم ممنوعیت قانونی و شرعی طرفین در تصرف اموال یا انجام کار مورد نظر

 

لازم به ذکراست اصل بر صحت کلیه قراردادهای کار است مگر آنکه بطلانآنها در مراجع ذیصلاح به اثبات رسد. قرارداد کار علاوه بر مشخصات دقیق طرفین بایدحاوی موارد ذیل باشد:

 

نوع کار یا حرفه یا وظیفه ای که کارگر باید به آن اشتغال یابد

 

حقوق یا مزد مبنا و لواحق آن

 

ساعات کار، تعطیلات و مرخصی ها

 

محل انجام کار

 

تاریخ انعقاد قرارداد کار

 

مدت قرارداد، چنانچه کاربرای مدت معین باشد

 

موارد دیگری که عرف و عادت شغل یا محل ایجاب نماید

 

در مواردی که قرارداد کتبی باشد قرارداد در 4 نسخه تنظیم می‌گردد کهیک نسخه از آن به اداره کار محل و یک نسخه نزد کارگر و یک نسخه نزد کارفرما و نسخهدیگر در اختیار شورای اسلامی کار و درکارگاههائیکه فاقد شورا هستند در اختیارنماینده کارگر قرار می‌گیرد.

 

3- دوره آزمایشی

طرفین با توافق یکدیگر می‌توانند مدتی را به نام دوره آزمایشی کارتعیین نمایند. در خلال این دوره هر یک از طرفین حق دارد بدون اخطارقبلی و بی آنکهالزام به پرداخت خسارت داشته باشد، رابطه کار را قطع نماید. درصورتی که قطع رابطهکار از طرف کارفرما باشد وی ملزم به پرداخت حقوق تمام دوره آزمایشی خواهد بود وچنانچه کارگر رابطه کار را قطع نماید کارگر فقط مستحق دریافت حقوق مدت انجام کارخواهدبود.

 

مدت دوره آزمایشی باید در قرارداد کار مشخص شود. حداکثر این مدتبرای کارگران ساده و نیمه ماهر یک ماه و برای کارگران ماهر و دارای تخصص سطح بالاسهماه می‌باشد.

 

4- قراردادهای کارمزدی

کارمزد عبارت است از مزدی که بابت انجام مقدار کاری مشخص که از نظرکمی قابل اندازه گیری یا شمارش باشد به ازای هر واحدکار تعیین و پرداخت می شود. کارمزد برحسب آنکه حاصل کار موردنظر مربوط به یک نفر یا یک گروه مشخصی از کارگرانیا مجموعه کارگران کارگاه باشد به ترتیب به صورت کارمزد انفرادی، کارمزد گروهی وکارمزدجمعی تعیین می‌گردد.

 

در نظام کارمزد گروهی و جمعی باید علاوه برشغل هر یک ازکارگران، سهمهر یک درمیزان فعالیت و کارمزد متعلقه از قبل مشخص گردد و موضوع موردقبول کارگرانباشد.

 

قرارداد کارمزدی برحسب آنکه اولین واحد یا قطعه، ملاک محاسبه کارمزدقرار گیرد ساده و چنانچه برای مازاد بر تعدادمشخص باشد ترکیبی است. در صورت ترکیبیبودن، نرخ کارمزد تعیین شده نباید کمتر از جمع مزدثابت تقسیم بر تعداد کاری کهمزدثابت بابت آن تعیین شده است باشد.

 

درصورت توقف کار به واسطه قوای قهریه یا حوادث غیرقابل پیش‌بینی کهوقوع آن از اراده طرفین خارج باشد مقررات ماده 15 قانون کار اجراء خواهدشد. ولی هرگاه عوامل توقف کاربرای کارفرما قابل پیش بینی بوده و خارج از اختیار کارگر باشد،کارفرما علاوه بر مزد ثابت (در مورد قرارداد کار ترکیبی) مکلف به پرداخت مزد مدتتوقف کار به ماخذ متوسط کارمزد آخرین ماه کارکرد کارگر خواهد بود. در صورت بروزاختلاف، تشخیص موراد فوق با وزارت کار و امور اجتماعی است.

 

4-1- نحوه محاسبه حقوق و مزایا قراردادهای کارمزدی

 

مجموع مزد کارمزدی که براساس آئین نامه به کارگر پرداخت می شودنباید کمتر ازحداقل مزد قانونی به نسبت ساعات عادی کار باشد.

 

ارجاع کار اضافی به کارگران کارمزدی علاوه بر ساعات عادی کار و نیزکار نوبتی و کار در شب برای آنان تابع مقررات قانون کار است. ماخذ محاسبه فوقالعاده نوبت کار یا شب‌کاری کارگران کارمزد نرخ کارمزد آنهاست.

 

چنانچه بجای روز جمعه روز دیگری به عنوان تعطیل هفتگی توافق شدهباشد نرخ کارمزد و نیز مزد ثابت (در مورد قرارداد کار ترکیبی) در روز جمعه 40% اضافه می‌شود. نحوه محاسبه مزد روزهای تعطیل و جمعه و روزهای تعطیل رسمی و مرخصیکارگران کارمزد تابع ماده 43 قانون کار می‌باشد.

 

هر گاه قرارداد کارمزدی به صورت پاره وقت (کمتر از حداکثر ساعاتقانونی کار) باشد، مزایای رفاهی انگیزه‌ای به نسبت ساعات کار مورد قرارداد و بهماخذ ساعات کار قانونی محاسبه و پرداخت می‌شود. ماخذ محاسبه مزد، حقوق، حق سنوات وخسارات و مزایای پایان کار موضوع مواد 18 ، 20 ، 27 ، 29 ، 31 ، 32 قانون کار درمورد کارگران کارمزد، میانگین مجموع پرداختی ها در آخرین 90 روز کارکرد کارگراست.

 

در صورتی که به موجب عرف و رویه دیگری در کارگاه مزد و مزایایی بیشاز آنچه دراین آئین نامه مقرر شده است جاری باشد، عرف و رویه مذکور برای کارگرانمشمول و همچنین کارگرانی که بعداً به صورت کارمزدی درکارگاه استخدام می‌شوند جاریاست.

 

تغییر نظام کارمزدی به سایر نظامهای مزدی یا بالعکس در مورد تمام یاقسمتی ازکارکنان در کارگاه بایستی پس از تائید شورای اسلامی کار یا انجمن صنفی و یانمایندگان قانونی کارگران کارگاه به تصویب وزارت کار و امور اجتماعی برسد.

 

5- قراردادهای مزدساعتی

مزدساعتی مزدی است که بابت ساعاتی که وقت کارگر در اختیار کارفرماستمحاسبه و پرداخت می‌شود. درقراردادهای مزدساعتی، نوع کار(صرف نظر از مقدار و میزانآن) و نیز ساعات کار در روز یا هفته یا ماه مشخص می‌گردد.

 

اعمال نظام مزد ساعتی در موارد ذیل مجاز است:

 

متصدیان حمل و نقل کالا و مسافر

 

کارگران مطب‌های خصوصی پزشکان، کلینکیهای پزشکی و پیراپزشکی،دامپزشکی و نظایر آنها در صورتی که مدت فعالیت آنها کمتر از حداکثر ساعات قانونیکار در شبانه روز باشد.

 

مشاغل غیرتمام وقت در زمینه های مشاوره و نظایر آنها

 

مشاغل مربوط به نگهداری و مراقبت از اموال، تاسیسات و ساختمان وحیوانات به شرطی که ساعات کار کمتر از حداکثر ساعات قانونی کار در شبانه روز باشد.

 

مشاغل آموزشی و پژوهشی

 

البته ذکر مشاغل فوق مانع از اعمال سایر نظامهای مزدی در فعالیتهایمذکور نخواهد بود اما استفاده از نظام مزد ساعتی جز در موراد معوقه فوق موکول بهاخذ موافقت وزارت کار و امور اجتماعی است.

 

5-1- محاسبه حقوق ومزایا قراردادهای مزدساعتی

در نظام مزد ساعتی، کارفرما مکلف است علاوه بر مزد ثابت، مزایایرفاهی از قبیل حق مسکن، حق خوار بار و کمک عائله مندی را به نسبت ساعات کار محاسبهو به کارگر پرداخت نماید.

 

مزد کارگرانی که مشمول نظام مزد ساعتی می‌باشند به تناسب ساعات کارعادی کار در شبانه روز نباید کمتر از مزد مشاغل مشابه در نظام روزمزدی باشد. درکارگاههایی که فعالیت آنها جنبه استمرار دارد یا به صورت فصلی فعالیت می کنندکارگران مشمول مزدساعتی حق استفاده از مرخصی و تعطیلات رسمی با استفاده ازمزد رادارند.

 

هر گاه نوع کار طوری باشد که تعداد ساعات کار عادی و مجموع مزد هرروز مساوی باشند مزد مذکور معادل روزهای کار است در غیر این صورت ماخذ محاسبه،میانگین مزد ساعتی کارگر در روزهای آخرین ماه کارکرد وی خواهد بود.

 

مبلغ پرداختی به هرحال نباید کمتر از حداقل مزد قانونی باشد. ماخذمحاسبه مزد، حقوق، حق سنوات و خسارات و مزایای پایان کار موضوع مواد 18 و 20 و 27 و 29و 31 و 32 قانون کار در مورد کارگران مشمول نظام مزدساعتی، میانگین مجموعپرداختی ها در آخرین 90 روز کارکرد کارگر است.

 

در کارگاههائی که دارای عرف و رویه خاص در مورد مزد ساعتی می‌باشنددر صورتی که بر اساس عرف و رویه موجود مزد و مزایایی بیش از ضوابط مقرر در این آئیننامه به کارکنان مشمول پرداخت نمایند عرف و رویه موجود مزد و مزایای بیش از ضوابطمقرر در این آئین نامه به کارکنان مشمول پرداخت نمایند عرف و رویه مذکور مناطاعتباراست.

 

تغییر نظام مزد ساعتی به سایر نظامهای مزدی در اجرای ماده 26 قانونکار با موافقت کارکنان مشمول و تائید وزارت کار و اموراجتماعی امکانپذیراست.

 

6- قراردادهای کارمزد ساعتی

کارمزد ساعتی مزدی است که در مقابل انجام کار مشخص در زمان مشخصپرداخت می‌شود. در قرارداد کارمزد ساعتی باید میزان و مقدار کار متناسب با زمانمشخص باشد.

 

کارمزد ساعتی برحسب آنکه حاصل کار مورد نظر مربوط به یک نفر یاگروه مشخصی از کارگران یا مجموعه کارگران کارگاه باشد به ترتیب به صورت کارمزدساعتی انفرادی، کارمزد ساعتی گروهی و کارمزد ساعتی جمعی تعیین می‌گردد.

 

در نظام کارمزد ساعتی گروهی و جمعی باید علاوه بر شغل هر یک ازکارگران، سهم هر یک در میزان فعالیت و کارمزد ساعتی متعلقه ازقبل مشخص گردد و موضوعموردقبول کارگران باشد. مشاغل قابل شمول در نظام کارمزد ساعتی نوعاً مشاغلی هستندکه استاندارد زمان انجام کار توسط ابزار و یا دستگاه مورد استفاده از قبل مشخص شدهیاقابل مشخص شدن باشند.

 

استفاده از نظام کارمزد ساعتی در کارگاههایی که فعالیت آنها جنبهمستمر دارد و یا به صورت فصلی یا در مقاطع زمانی خاص فعالیت ندارند موکول به اخذموافقت اداره کار و اموراجتماعی محل است.

 

فعالیتهایی که توسط صاحبان حرفه، پیشه و مشاغل آزاد مستقیماً بهمصرف کننده عرضه می‌شود و در مدت معین و محدود انجام می‌گیرند مشمول مقررات کارمزدساعتی نمیباشند (مانندمعلمین خصوصی که بطور پاره وقت و غیر مستمرانجام وظیفهمی‌نمایند).

 

6-1- نحوه محاسبه حقوق ومزایا قراردادهای کارمزد ساعتی

مزد کارگرانی که مشمول نظام کارمزد ساعتی نمی‌باشند به تناسب ساعاتعادی کار شبانه روز نباید کمتر از مزد مشاغل در نظام روزمزدی باشد. درکارگاههایی کهفعالیت آنها جنبه مستمر دارد و یا به صورت فصلی کار می کنند کارگران مشمول کارمزدساعتی حق استفاده از مرخصی و تعطیلات با استفاده از مزد را دارند.

 

هرگاه نوع کار طوری باشد که تعداد ساعات کار عادی و مجموع کارمزد هرروز مساوی باشند مزدایام مذکور معادل کارمزد روزهای کار است. در غیراین صورت ماخذمحاسبه میانگین کارمزدساعتی کارگر در روزهای کارآخرین ماه کارخواهد بود.

 

ماخذ محاسبه مزد، حقوق، حق سنوات و خسارات و مزایای پایان کار موضوعپایان کار موضوع مواد 18 ، 20 ، 27 ، 29 ، 31 ، 32 قانون کار در مورد کارگران مشمولکارمزد ساعتی می‌باشند.

 

درصورتی که بر اساس عرف و رویه موجود مزد و مزایایی بیش از ضوابطمقرر در این آئین نامه به کارکنان مشمول پرداخت می‌شود، عرف و رویه مذکور معتبرخواهد بود.

 

تغییر نظام کارمزد ساعتی به سایر نظامهای مزد در اجرای ماده 26قانون کار با موافقت کارکنان مشمول و تائید وزارت کار و امور اجتماعی امکانپذیراست. سایر مقررات کار و ضوابط و مقررات قانون کار ناظر به کارگران که در بالابه آن اشاره‌ای نشد، در مورد کارگران مشمول نظام کارمزدی، مزدساعتی و کارمزد ساعتینیزحاکم است

/ 0 نظر / 10 بازدید